Türkiye’nin havacılık motorlarındaki yerlileştirme çalışmaları yeni bir aşamaya ulaştı. TEI’nin geliştirdiği turbofan, turboşaft ve turbodizel motor projelerinde hem test hem de seri üretim süreçleri devam ediyor.

TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, özellikle KIZILELMA ve GÖKBEY projelerinde kullanılacak motorlara ilişkin önemli bilgiler paylaştı.

KIZILELMA için ilk motor Baykar’a gidiyor

KIZILELMA’da kullanılması planlanan yerli motor ailesinin temelini TEI-TF6000 oluşturuyor.

Akşit, motorun yaklaşık iki yıl önce ilk kez çalıştırıldığını ve ardından kapsamlı testlerden geçtiğini belirterek, ilk TEI-TF6000 motorunu yıl sonu veya 2027’nin başında Baykar’a test amacıyla teslim etmeyi hedeflediklerini söyledi.

TEI-TF6000’in art yakıcılı versiyonu olan TEI-TF10000’in geliştirme süreci de devam ediyor. Motorun halen imalat aşamasında olduğunu belirten Akşit, ilk çalıştırmanın 2027 yılı sona ermeden gerçekleştirilmesinin planlandığını kaydetti.

TEI-TF10000 (TÜRKİYE’NİN EN GÜÇLÜ MİLLİ TURBOFAN MOTORU), TEI-TF6000 (TÜRKİYE’NİN İLK UÇAK MOTORU), TEI-TS1400 (TÜRKİYE’NİN İLK MİLLÎ HELİKOPTER MOTORU), TEI-PD170 (TÜRKİYE’NİN İLK MİLLÎ TURBODİZEL HAVACILIK MOTORU) VE T700-TEI-701D (TÜRKİYE’NİN İLK YERLİ HELİKOPTER MOTORU) GİBİ ANA PROJELER ZİYARETÇİLERE TANITILDI. (ZÖHRE ALAGÖZ/ŞANLIURFA-İHA)
TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş. (TEI) Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, yerli ve milli motor çalışmalarında gelinen son duruma ilişkin, “TEI-TF6000 motorumuz nasip olursa bu yılın sonunda, önümüzdeki yılın başı gibi ilk motoru test için Baykar’a teslim etme hedefimiz var. TEI-TS1400 şu an itibarıyla sertifikasyonlarını tamamlamak üzere. Önümüzdeki yıl içinde inşallah Tip Sertifikası’nı almayı hedefliyoruz” dedi.

GÖKBEY’in motoru seri üretime hazır

GÖKBEY Genel Maksat Helikopteri için geliştirilen TEI-TS1400 motorunda ise sertifikasyon süreci son aşamaya geldi.

Akşit, motorun teknik açıdan seri imalata hazır olduğunu ancak GÖKBEY’in sivil sertifikalı bir platform olması nedeniyle gerekli sertifikasyon işlemlerinin tamamlanmasının beklendiğini söyledi.

TEI’nin hedefi, TS1400 için Tip Sertifikası’nı 2027 içerisinde almak.

Sertifikasyonun tamamlanmasının ardından GÖKBEY helikopterlerinin yerli motorla teslim edilmesinin önü açılacak.

TEI-TF10000 (TÜRKİYE’NİN EN GÜÇLÜ MİLLİ TURBOFAN MOTORU), TEI-TF6000 (TÜRKİYE’NİN İLK UÇAK MOTORU), TEI-TS1400 (TÜRKİYE’NİN İLK MİLLÎ HELİKOPTER MOTORU), TEI-PD170 (TÜRKİYE’NİN İLK MİLLÎ TURBODİZEL HAVACILIK MOTORU) VE T700-TEI-701D (TÜRKİYE’NİN İLK YERLİ HELİKOPTER MOTORU) GİBİ ANA PROJELER ZİYARETÇİLERE TANITILDI. (ZÖHRE ALAGÖZ/ŞANLIURFA-İHA)
TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş. (TEI) Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, yerli ve milli motor çalışmalarında gelinen son duruma ilişkin, “TEI-TF6000 motorumuz nasip olursa bu yılın sonunda, önümüzdeki yılın başı gibi ilk motoru test için Baykar’a teslim etme hedefimiz var. TEI-TS1400 şu an itibarıyla sertifikasyonlarını tamamlamak üzere. Önümüzdeki yıl içinde inşallah Tip Sertifikası’nı almayı hedefliyoruz” dedi.

PD170 ve PD200’de seri üretim sürüyor

TEI’nin insansız hava araçları için geliştirdiği PD170 ve PD200 motorlarında ise seri üretim devam ediyor.

PD170 motoru ANKA ve AKSUNGUR’da kullanılırken, daha yüksek güç sağlayan PD200 motoru Bayraktar TB3’te görev yapıyor.

Akşit, bu motorlarda üretim adetlerinin yüzlü rakamlara ulaştığını, toplam uçuş süresinin ise 20 bin saati geçtiğini belirtti.

Yerli motorlar Türkiye’de kullanılan platformların yanı sıra ihracat projelerinde de yer alıyor.

Yerli havacılık motorlarında yeni dönem

TEI’nin çalışmalarıyla birlikte Türkiye, farklı hava platformları için ihtiyaç duyduğu motorlarda dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

KIZILELMA için turbofan, GÖKBEY için turboşaft, ANKA, AKSUNGUR ve TB3 için turbodizel motorların geliştirilmesi ve seri üretime geçmesi, yerli havacılık projelerinin en kritik bileşenlerinden biri olan motor teknolojisinde önemli bir aşamayı temsil ediyor.